Praca z orzeczeniem o niepełnosprawności: Twoje prawa, dofinansowanie dla pracodawcy, gdzie szukać ofert i czy pisać o orzeczeniu w CV
W skrócie
Praca z orzeczeniem o niepełnosprawności: 7 godzin pracy, przerwa, dodatkowy urlop, dofinansowanie z PFRON, pierwszeństwo w urzędach i praca zdalna.
Praca z orzeczeniem o niepełnosprawności jest możliwa przy każdym stopniu: lekkim, umiarkowanym i znacznym. Orzeczenie daje Ci w pracy konkretne prawa, między innymi zakaz pracy w nocy i w nadgodzinach, dodatkową 15-minutową przerwę, a przy stopniu umiarkowanym i znacznym 7-godzinny dzień pracy i 10 dni dodatkowego urlopu. Pracodawca dostaje za zatrudnienie osoby z orzeczeniem dofinansowanie z PFRON, od 575 do 2760 zł miesięcznie, a przy schorzeniach szczególnych do 4140 zł. W urzędach, w których osoby niepełnosprawne stanowią mniej niż 6% zatrudnionych, masz pierwszeństwo w naborze. O tym, czy pokazać orzeczenie w rekrutacji, decydujesz sam, bo pracodawca nie może żądać tej informacji od kandydata.
Niżej znajdziesz, co oznaczają stopnie i orzeczenia ZUS, jakie masz prawa w pracy, dlaczego pracodawcy szukają osób z orzeczeniem, gdzie szukać ofert, także zdalnych, i jak mówić o orzeczeniu w CV i na rozmowie. Stan prawny na listopad 2026 r.
Stopnie niepełnosprawności i orzeczenia ZUS
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych zna trzy stopnie: znaczny, umiarkowany i lekki. Orzeczenie o stopniu wydaje powiatowy zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności, ale na równi z nim traktuje się orzeczenia lekarza orzecznika ZUS (art. 5 ustawy):
| Orzeczenie ZUS | Odpowiada stopniowi |
|---|---|
| niezdolność do samodzielnej egzystencji, także razem z całkowitą niezdolnością do pracy | znacznemu |
| całkowita niezdolność do pracy | umiarkowanemu |
| częściowa niezdolność do pracy, celowość przekwalifikowania | lekkiemu |
Stopień znaczny ani umiarkowany nie zamyka drogi do zwykłej firmy. Osoba z takim orzeczeniem może pracować u pracodawcy, który nie zapewnia warunków pracy chronionej, jeśli przystosuje on stanowisko do jej potrzeb albo jeśli praca jest zdalna (art. 4 ust. 5).
Twoje prawa w pracy: czas pracy, przerwa i urlop
- Czas pracy. Najwyżej 8 godzin na dobę i 40 w tygodniu, a przy stopniu znacznym lub umiarkowanym 7 godzin na dobę i 35 w tygodniu (art. 15).
- Bez nocy i nadgodzin. Osoby z orzeczeniem nie można zatrudniać w porze nocnej ani w godzinach nadliczbowych.
- Dodatkowa przerwa. 15 minut na gimnastykę usprawniającą lub odpoczynek, wliczane do czasu pracy (art. 17).
- Pensja bez obniżki. Krótszy czas pracy nie obniża wynagrodzenia miesięcznego, a stawki godzinowe rosną w tej samej proporcji, w jakiej spada wymiar czasu pracy (art. 18).
- Dodatkowy urlop. Przy stopniu znacznym lub umiarkowanym 10 dni roboczych w roku, pierwszy raz po przepracowaniu roku od zaliczenia do stopnia. Nie przysługuje, jeśli masz urlop wypoczynkowy dłuższy niż 26 dni albo inny urlop dodatkowy co najmniej 10-dniowy (art. 19).
- Zwolnienia od pracy. Przy stopniu znacznym lub umiarkowanym do 21 dni roboczych raz w roku na turnus rehabilitacyjny, a także zwolnienia na badania i zabiegi, których nie da się zrobić po pracy, z zachowaniem wynagrodzenia. Dodatkowy urlop i turnus razem to najwyżej 21 dni w roku (art. 20).
Normy czasu pracy nie obowiązują osób zatrudnionych przy pilnowaniu, a także wtedy, gdy na Twój wniosek zgodzi się na to lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne. Koszt takiego badania pokrywa pracodawca (art. 16). Żeby korzystać z tych uprawnień, pracodawca musi wiedzieć o orzeczeniu, więc po zatrudnieniu przekazujesz mu jego kopię.
Dlaczego pracodawcy szukają osób z orzeczeniem
Pracodawca, który zatrudnia osobę z orzeczeniem, dostaje z PFRON miesięczne dofinansowanie do jej wynagrodzenia (art. 26a). Kwota zależy od stopnia i rośnie, jeśli orzeczenie dotyczy choroby psychicznej, upośledzenia umysłowego, całościowych zaburzeń rozwojowych lub epilepsji albo osoby niewidomej:
| Stopień | Dofinansowanie | Ze schorzeniem szczególnym |
|---|---|---|
| znaczny | 2760 zł | 4140 zł |
| umiarkowany | 1550 zł | 2585 zł |
| lekki | 575 zł | 1265 zł |
Dofinansowanie nie może przekroczyć 90% kosztów płacy, a u przedsiębiorcy 75%, i liczy się proporcjonalnie do etatu. Firmy, które mają co najmniej 25 etatów i mniej niż 6% pracowników z orzeczeniem, płacą co miesiąc wpłaty na PFRON (art. 21). Pracodawca może też dostać zwrot kosztów wyposażenia stanowiska, do piętnastokrotności przeciętnego wynagrodzenia, jeśli zatrudni na co najmniej 36 miesięcy osobę zarejestrowaną w urzędzie pracy (art. 26e). Dlatego w ogłoszeniach często pojawia się dopisek o mile widzianym orzeczeniu.
Szukasz pracy z orzeczeniem?
Piszę CV, które pokazuje Twoje umiejętności i doświadczenie, a o tym, czy i jak wspomnieć o orzeczeniu, decydujesz Ty. Rozmawiamy o Twojej pracy, plan zatwierdzasz przed pisaniem, gotowe CV dostajesz w 24-48 h od kompletu informacji. Pakiet START kosztuje 169 zł.
Zobacz pakietyPierwszeństwo w naborze do urzędu
W urzędach samorządowych i w służbie cywilnej obowiązuje zasada pierwszeństwa. Jeśli w miesiącu przed ogłoszeniem naboru osoby niepełnosprawne stanowiły w urzędzie mniej niż 6% zatrudnionych, osoba z orzeczeniem, która znajdzie się wśród najwyżej pięciu kandydatów przedstawionych do zatrudnienia, ma pierwszeństwo. W samorządzie zasada nie dotyczy stanowisk kierowniczych. Informację o wskaźniku urząd samorządowy podaje w ogłoszeniu w Biuletynie Informacji Publicznej, a żeby skorzystać z pierwszeństwa, dołączasz do dokumentów kopię orzeczenia.
Gdzie szukać pracy z orzeczeniem
Jeśli nie pracujesz, możesz zarejestrować się w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna albo jako poszukująca pracy. Osoba z orzeczeniem zarejestrowana jako poszukująca pracy, która nie pracuje, korzysta na takich zasadach jak bezrobotni między innymi ze szkoleń, stażu, prac interwencyjnych, zwrotu kosztów dojazdu i bonu na zasiedlenie (art. 11). Może też dostać z PFRON jednorazowe środki na założenie firmy, do sześciokrotności przeciętnego wynagrodzenia przy zobowiązaniu do prowadzenia działalności przez 12 miesięcy albo od sześcio- do piętnastokrotności przy zobowiązaniu na 24 miesiące (art. 12a). Jak przebiega rejestracja, opisuję w tekście o rejestracji w urzędzie pracy.
Oferty znajdziesz na portalach z ogłoszeniami, w zakładkach kariera firm, w Biuletynie Informacji Publicznej urzędów i w zakładach pracy chronionej. Na portalach szukaj ofert z dopiskiem o osobach z niepełnosprawnościami albo z orzeczeniem. Więcej sposobów opisuję w tekście o tym, jak szukać pracy.
Praca zdalna z orzeczeniem
Kodeks pracy nie daje osobie z orzeczeniem prawa do pracy zdalnej na żądanie. Pracodawca musi uwzględnić taki wniosek między innymi u rodziców dzieci z orzeczeniem i u osób, które opiekują się członkiem rodziny z orzeczeniem, chyba że nie pozwala na to organizacja albo rodzaj pracy. Ty możesz uzgodnić pracę zdalną przy podpisywaniu umowy albo w trakcie zatrudnienia, a okazjonalnie wnioskować o nią do 24 dni w roku. Najprościej szukać od razu ofert zdalnych, na przykład w obsłudze klienta, administracji czy wprowadzaniu danych. Jak zacząć, opisuję w tekście o pracy zdalnej bez doświadczenia.
Czy pisać o orzeczeniu w CV
Nie musisz. Pracodawca może żądać od kandydata imienia i nazwiska, daty urodzenia i danych kontaktowych, a gdy jest to potrzebne na danym stanowisku, także informacji o wykształceniu, kwalifikacjach i przebiegu zatrudnienia (art. 22¹ Kodeksu pracy). Dane o zdrowiu może przetwarzać tylko wtedy, gdy przekażesz je z własnej inicjatywy. O orzeczeniu warto napisać, gdy ogłoszenie zachęca do aplikowania osoby z niepełnosprawnościami, gdy chcesz skorzystać z pierwszeństwa w urzędzie albo gdy potrzebujesz przystosowania stanowiska. Wystarczy jedno zdanie o stopniu, bez nazwy choroby. Jak dopisać zgodę na przetwarzanie danych, pokazuję w tekście o klauzuli RODO w CV, a jak opisać przerwę związaną z leczeniem, w tekście o przerwie w CV.
Przykłady przed i po
Dane w przykładach są fikcyjne.
Zdanie o orzeczeniu. Przed: „Jestem osobą niepełnosprawną, proszę o wyrozumiałość”. Po: „Posiadam orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, kopię dołączam do dokumentów”.
Przerwa w zatrudnieniu. Przed: „2023-2025: przerwa”. Po: „2023-2025: kurs obsługi programu do fakturowania (60 godzin), wolontariat w bibliotece dwa dni w tygodniu”.
Odpowiedź na rozmowie. Przed: „Mam orzeczenie, więc nie wiem, czy dam radę”. Po: „Pracuję 7 godzin dziennie i w tym czasie wykonuję wszystkie obowiązki z ogłoszenia. W poprzedniej firmie obsługiwałam około 40 zgłoszeń klientów dziennie”.
Jak zapisać orzeczenie i zgodę, jak opisać przerwę i jak ułożyć dokument, pokazuję w tekście o tym, jak napisać CV osoby z niepełnosprawnością.
Najczęstsze pytania
Czy z orzeczeniem o znacznym stopniu można pracować?
Tak. Osoba ze stopniem znacznym lub umiarkowanym może pracować w zakładzie pracy chronionej, a u innego pracodawcy wtedy, gdy przystosuje on stanowisko pracy albo gdy praca jest zdalna.
Czy muszę powiedzieć pracodawcy o orzeczeniu?
W rekrutacji nie. Żeby korzystać z krótszego czasu pracy, przerwy i dodatkowego urlopu, pracodawca musi jednak wiedzieć o orzeczeniu.
Ile godzin pracuje osoba z orzeczeniem?
Najwyżej 8 godzin na dobę i 40 w tygodniu, a przy stopniu znacznym lub umiarkowanym 7 godzin na dobę i 35 w tygodniu, chyba że na wniosek pracownika zgodzi się na dłuższą pracę lekarz.
Czy na rencie z tytułu niezdolności do pracy można pracować?
Tak. Gdy przychód przekracza 70% przeciętnego wynagrodzenia, ZUS zmniejsza rentę, a powyżej 130% ją zawiesza. Aktualne kwoty podaję w tekście o tym, ile można dorobić na emeryturze, bo progi są te same.
Ile pracodawca dostaje za zatrudnienie osoby z orzeczeniem?
Z PFRON 2760 zł miesięcznie przy stopniu znacznym, 1550 zł przy umiarkowanym i 575 zł przy lekkim, więcej przy schorzeniach szczególnych.
Orzeczenie daje prawa i bywa atutem w rekrutacji, ale o zaproszeniu na rozmowę decyduje to, co pokażesz w CV. Jeśli chcesz przygotować dokumenty z kimś, kto zna rekrutację, pakiet APLIKACJA (229 zł) to CV i list pod wybrane ogłoszenie; zobacz pakiety.